جرگه صلح افغانستان و پاکستان ، به منظور سامان بخشیدن به تلاش های افغانستان و پاکستان برای تامین امنیت دوامدار، پنجشنبه، 18 اسد 1386، با سخنرانی کرزی و شوکت عزیز نخست وزیر پاکستان گشایش یافت.

این جرگه با خوشبینی به دست آوردهای آن ازسوی مقامات هردو دولت و اعضای جرگه برگزار گردید. هدف اصلی این جرگه ریشه یابی تروریسم ، منابع حمایت کننده آن و ایجاد فضای اعتماد هم آهنگی میان دو کشور خوانده شده است.

آقای کرزی بر همکاری های هردو کشور افغانستان و پاکستان برای نابودی تروریسم در منطقه سخن گفت و افزود که این دو کشور نیاز دارند که باهم یکجا کار کنند.

آقای کرزی در این جرگه گفت: "ما شاهد هستیم که آتش تروریسم در پاکستان هر روز داغتر می شود... ما باور داریم که اگر هر دو کشور تصمیم بگیرند، تروریسم فردا نابود می شود."

کرزی هدف اصلی جرگه را دستیابی به تصمیم نابودی تروریسم خواند و گفت که امید وار است که این جرگه در پایان کارش به چنین فیصله یی برسد.

شوکت عزیز نخست وزیر پاکستان که به نیابت از پرویز مشرف در این جرگه اشتراک کرد کشورش را بزرگترین حامی افغانستان توصیف کرد.

شوکت عزیز گفت: "می توانم بگویم که پاکستان بیش از هر کشوری در تامین امنیت افغانستان موثر بوده و بیش از همه در این راستا کار کرده است." 

او از گفتگو با طالبان سخن گفت و افزود که آن ها  بخش بزرگی از مردم افغانستان را تشکیل می دهند و با آن ها از راه گفتگو و جرگه برخورد صورت گیرد.

در این جرگه بیشتر رهبران قبایل و متنفذین محلی و شخصیت های ملی هردو کشور اشتراک کرده اند و راه های مبارزه با تروریسم را بررسی می کنند.

در دو روز گذشته ، که بیش از چهل هفت تن از اعضای جرگه صلح در اجلاس عمومی سخنرانی کرده اند، بیشتر بر همکاری های دو جانبه در مبارزه علیه تروریسم تاکید کردند. آن ها همچنان از ایجاد فضای عتماد بین دو کشور یاد کردند.

عصر دیروز اعضای جرگه به پنج کمیسیون تقسیم شدند تا روی مسایل مورد نظر تعمق نمایند. جلسات این کمیسیون ها به دور از انظار نامه نگاران و رسانه ها برگزار خواهند شد.

این بار ، نه مثل گذشته ، رهبران دو کشور به مذاکره پرداختند که هفت صد تن از نمایندگان هردو کشور، که شامل شخصیت های ملی ، مذهبی و سیاسی ، به علاوهء یک عده از مقامات دولتی دو کشور در زیریک سقف به گفتگو می پردازند.

آن طوری که گفته شده است موضوع گفتگوی این جرگه عمدتاً مسایل امینتی، سیاسی و روابط دو کشور خواهند بود. مساله خط دیوراند در این جرگه مطرح نخواهد شد.

اما آیا این جرگه ، در عمل می تواند مشکلات امنیتی هردو کشور را حل کند؟ علی رغم خوشبینی مقامات رسمی هردو کشور ، برخی آشکارا پاسخ منفی به این سوال می دهند.

استدلال صاحبان این دیدگاه این است که چون عضای این جرگه بنا به دستور دولت های هردو کشور در این جرگه اشتراک می کنند ، بیشتر نظر آنها را تمثیل خواهند کرد. از سوی دیگر بازیگران اصلی در صحنه هم آن ها نیستند ، بلکه کسانی دیگر و دست های دیگری هستند که امنیت منطقه را مختل کرده اند. بنا براین ، آنانی که در بی امنیتی نقش دارند ، در تامین امنیت هم همان ها می توانند نقش بازی کنند.

برخی به عدم حضور پرویز مشرف ، رییس جمهور پاکستان و عده یی از رهبران احزاب تندرو و قبایل سرحدی آن کشور در جرگه و در کل دلسردی محسوس آن کشور را به عنوان یک نگرانی برای ناکامی جرگه اشاره می کنند.

برخی دیگر نبودن ضمانت اجرایی محکم و صریح برای فیصله های جرگه صلح را یک چالش عمده در پیش روی این جرگه می دانند. حتی عده یی می گویند در صورتی که مساله خط یوراند حل نشود خوشبینی برای رفع مشکلات میان دو کشور و ب تبع آن امیدی به پایان دادن به بحران دردو سوی مرز وجود نخواهد داشت.

تدویر این جرگه در سپتامبر گذشته بنا به پیشنهاد حامد کرزی در یک گفتگوی مشترک بین او ، جوج بوش و پرویز مشرف در واشنگتن فیصله گردید. استفاده از جرگه یکی از روش ها و ابزار های افغانی برای رفع اختلافات و مشکلات است.

در حدود یک سال گذشته هم افغانستان بیشتر تاکید بر تدویر این جرگه داشته است. در ابتدا طوری به نظر می رسید که گویا افغانستان می خواهد به وسیله این جرگه دولت پاکستان را تحت فشار قرار دهد تا برای مبارزه با تروریسم و تامین امنیت بیشتر همکاری کند.

از سوی دیگر پاکستان برعکس برای تدویر جرگه صلح بسیار بی میل به نظر می رسید. حتی برخی برگزاری این جرگه را ناممکن می دانستند.

حالا که جرگه صلح در کابل برگزار گردیده است در عمل چه دست آرود هایی می تواند داشته باشد؟

مبارزه با تروریسم – که امنیت و زندگی را در منطقه با تهدید مواجه کرده است- برای هردو کشور اهمیت زیادی دارد. افغانستان در چند سال گذشته بهای زیادی به مبارزه با تروریسم داده است.

در این اواخر پاکستان هم از شر تروریسم در امان نمانده ، دامنه های خشونت تا اسلام آباد ، پایتخت ، هم کشانده شد و آن کشور را متوجه ابعاد گستردهء تروریسم کرد.

اکنون گمان ها بر این است که هردو کشور از این جرگه برای خود توشه یی بردارد. در کل خوشبینی ها متکی برچند نکته است:

نخست برگزاری جرگه، که در تاریخ دو کشور کاملاً بی سابقه است، به ذات خود موفقیتی به حساب می آید . به ویژه دولت افغانستان، که مصر بر برگزاری آن بوده است تدویر جرگه را در راستای پیروزی خودش گامی ارزشمند تلقی می کند.

خیلی محتمل به نظر می رسد که جرگه صلح اعلامیه یی را به تصویب برساند و در آن چند موضوع را بگنجاند: از جمله امکان دارد هردو دولت افغانستان و پاکستان را ملزم نماید که در مورد توقف فعالیت های تروریستی در منطقه و یافتن منابع حمایت کنندهء آن تلاش های بیشتر و چدی تر نماید و به خصوص در مرز ها تدابیر جدی تر را روی دست گیرند تا از رفت و آمد تروریست ها جلوگیری شود؛ همجنین سران قبایل دو سوی مرز را برای همکاری بیشتر برای تامین امنیت دعوت کند تا دیگر اجازه ندهند که تروریستان از ساحه شان به عنوان پایگاه های تروریستی و اردوگاهای تربیه تروریست ها استفاده کنند .

بعید به نظر نمی رسد این جرگه مسایلی از غیر از امینت، مانند تفویت روابط هردو کشور، تدویر جرگه های مشابه در آینده را هم در این اعلامیه درج کند.

علاوه براین ها، از نگاه تبلیغاتی هم بی نتیجه نخواهد بود: با برگزاری جرگه یی که در آن بیش از هفتصد نفر از شخصیت های برجسته دو کشور شرکت ورزیده اند، توجه همگانی به طرف امنیت، تهدید ها و نگرانی های موجود از آن ناحیه، جلب خواهد شد.

با وجود آن که مسولین چرگه و سران هردو کشور حمایت شان را از فیصله های جرگه بار ها اعلان نموده اند، هنوز هم نگرانی های زیادی در مورد ضمانت اجرایی فیصله های جرگه وجود دارد.

چون اگر دولت های هردو کشور ضمانت فیصله های جرگه را می کنند ، چرا پیش از این برای تامین امنیت این کار را نمی کردند؟ و اگر نمی توانستند ، حالا چگونه می توانند؟ پیش از این دولت پاکستان متهم می شد که با صداقت لازم در این مورد همکاری نمی کند.

محمد محقق معاون کمیسیون جرگه امن افغانستان ، به روزنامه تایمز افغانستان گفته است که برای نظارت بر اجرای فیصله های این جرگه کمیسیونی تشکیل خواهد شد. همین روزنامه به قول از مولوی جوره یکی از اعضای این جرگه گفته است که این کمیسیون متشکل از ده ده نفر ا ز هردو کشور خواهد بود. در مورد چگونگی تشکیل و روش کار این کمیسیون تا اکنون چیزی گفته نشده است.