هفته گذشته ، تقریباٌ ، سراسر بارید. هم اکنون ، به طور متوسط ، حدود یک صد سانتی متر برف روی زمین ایستاده است. همه جا سفید سفید است. کوه ها ، در ه ها پوشیده از برف اند. را ها بسته اند. هیچ موتری در جاده ها رفت و آمد نمی کند.گفته می شود دولت با همکاری برخی از موسسات خارجی تصمیم دارد که راه های هزاره جات را باز نگهدارد. کتل های زرد سنگ ، نرگس و خارقو ل در پنجاب تحت کار است که باز شود.

نگاهی به کتاب درسی دروس اجتماعی صنف چهارم

دروس اجتماعی ، صنف چهارم

مولفان :    الحاج نجیب الله امین افغان

                محمد افضل

                شکیلا حبیب

            سید حبیب الله ولیزاده

سال :       1384   

96 صفحه

ناشر :     وزارت معارف جمهوری اسلامی افغانستان

اشاره: در این روز ها وزارت معارف معلمین مکاتب را برای آشنایی با کتاب های جدید درسی در گارگاه های آموزشی فرامی خواند. به بهانه  همین  مناسبت مطلب زیر نوشته شده است.

کتاب های  جدید درسی مکاتب افغانستان با محتوای خوب ، ظاهر زیبا و با تصاویر رنگی چاپ ونشر شد.  محتوای کتاب ها پذیرفتنی و نزدیک به واقعیت های اجتماعی ، فرهنگی و تاریخ کشوراست. معیار های به کارگرفته شده در این کتاب ها، با معیارهای جهانی سازگارتراست. نویسنده گان این کتاب ها کوشش کرده اند تا  معیار های آموزش و پرورش را در آن ها به کارگیرند.

کتاب های گذشته با محتوایی بی کیفیت و موضوعات سفارشی ، هیچ همخوانی با نیازمندی های شاگردان نداشت . افزون بر آن از نگاه فرهنگی و تاریخی به جای این که مفید واقع شوند ، بیشتر نتیجه برعکس می دادند. زیرا ، موضوعات آن کتاب ها بیشتر به   گونه جانب دارانه ، و سفارشی برای قلب و تحریف واقعیت ها تبارز می نمودند.

اما کتاب های جدید به صورت غیر قابل مقایسه بهتر از کتاب های گذشته می باشند. در این کتاب ها توجهی عمیق به واقعیت های تاریخ و جامعه افعانستان شده و معیار های آموزش و پرورش در آن ها تا حدی در نظر گرفته شده است.

یقیناً این کتاب ها از سوی شاگردان با شوق و علاقه زیاد اسقبال خواهند شد.

کتاب " دروس اجتماعی" صنف چهارم با جلد آبی رنگ در 96 صفحه چاپ شده است. در صفحه اول جلد این کتاب نقشه افغانستان در وسط و چند عکس از مکان ها ی تاریخی و عنعنات کشور در اطراف آن به چاپ رسیده است. در صفحه های درونی و آخر جلد کتاب چیزی چاپ نشده است.

کتاب با مقدمه نورمحمد قرقین وزیر معارف آغاز شده است . در این مقدمه مطالب کلی در مورد نصاب تعلیمی و سیاست دولت افغانستان در مورد آن نوشته شده است . در این مقدمه آمده است: « نصاب تعلیمی جدید با مقتضیات جامعه ما و معیار های بین المللی موافق بوده ، محتوای آن تفکر سالم را در اندیشه اطفال ، نو جوانان و جوانان دانش آموز تقویه می نماید.»  همچنین در مقدمه آمده است: « جوانان ما باید با انکشاف علوم و پیش رفت تمدن معاصر آشنایی داشته و عزم راسخ از تحولات جدید و مثبتی که به میان آمده مستفید گردند. آن ها به منظور ساختن افغانستان نوین و ایجاد جامعه مرفه ، علاوه بر تحولات ساینس و تکنالوژی ، بایست از اساسات علوم انسانی ، حقوق بشر ، صلح ،    وحدت ملی و همزیستی مسالمت آمیز آگاه بوده ، احساس وطن دوستی و مبارزه با تروریزم ، تولید و قاچاق مواد مخدر را در اولویت های کار های آموزش شان قرار دهند.»

کتاب در شش فصل به گونه زیر تنظیم شده است:

1. فصل اول: زنده گی اجتماعی، ( 4 ساعت درسی ) چهار عنوان در مورد زندگی اجتماعی ، خانواده ، اهمیت و وظایف آ ن ؛
2. فصل دوم: مکتب، (3 ساعت درسی ) سه عنوان ، در باره مکتب و تعلیم و تربیه ؛
3. فصل سوم: قریه، (4 ساعت درسی) چهار عنوان درباره زندگی روستایی، پیشه ها ، صنایع دستی ، کشاورزی و مالداری در قریه؛
4. فصل چهارم: شهر ( ولسوالی (؟)) ، (8 ساعت درسی ) 8 درس درباره زندگی شهری ، انواع شهر ها، شهر های بزرگ و محیط زیست ؛
5. فصل پنجم : وطن ما، (11 ساعت درسی ) ، یازده درس درباره افغانستان ، بیرق ملی، حدود اربعه، جغرافیا، تقسیمات اداری ،  دین ، زبان ، نژادو نفوس افغانستان و ....
6. فصل ششم : جهان ما، ( 14 ساعت درسی ) چهارده درس در باره قاره های جهان ، دریا ها ، کره زمین ، طول البلد ها، عرض البلد ها و حرکات زمین .

در این کتاب مطلبی در باره شیوه تدریس،  خصوصیات و مطالب آن نوشته نشده است . گویا فرض بر این بوده است که رهنمایی های هر درس برای معلم کافی است و نیازی به تشریح جداگانه نیست.

هردرس زیر یک شماره و عنوای درج شده است . در آغاز هر درس اهداف درس نوشته شده است، سپس چند سوال برای ایجاد انگیزه در شاگرد فهرست گردیده اند. پس از آن کلمات کلیدی و جدید با معنا های آن ها زیر عنوان «بالغات زیر آشنا شوید»، در داخل جدول های کوچک، درج شده اند. آن گاه متن درس آغاز می شود. معمولاً متن هر درس با یک یا چند بند (پاراگراف) کوتاه به صورت فشرده و ساده ارائه شده است. هر درس با فعالیت هایی از این گونه توسط شاگردان ادامه می یابد:

فعالیت داخل صنف : این بخش معمولاً به فعالیت های گروهی شاگردان اختصاص یافته است. موضوع فعالیت گروهی و چگونگی تشکیل گروه های شاگردان ، در داخل یک کلیشه در زمینه زرد و خاکستری رنگ بیان شده است.

سوالات: پس از فعالیت داخل صنف "سوالات" مطرح شده اند . بیشتر سوال ها نیاز به تشریح دارند اما گاهی به شکل انتخابی مطرح شده اند.

فعالیت شاگردان در بیرون صنف: این قسمت به شاگردان واگذار می شود تا توانایی های شان را به کار گیرند . در واقع نکات مهم درس را یک بار دیگر در خانه تکرار کنند. یا به سخن دیگر همان "کار خانگی" قدیمی است که به صورت برجسته در آخر هر درس در داخل کلیشه یی آبی رنگ رهنمایی شده است.

تقریباً تمام درس ها با عکس ، تصویر و یا نقشه، زیبا سازی و برجسته شده اند. کلیشه های رنگی هم به زیبایی آن ها افزوده اند.

به این صورت، تمام درس های کتاب، در سه بخش تقسیم می شوند: فعالیت های پیش از درس ، متن درس و فعالیت های پس ازدرس .

در این کتاب مسایل مهم زندگی ، خانواده ، جامعه ، اندیشه های ملی گرایی ، همزیستی و غیره به گونه برجسته یی مطرح شده اند. در نظام های پیشین ، طرح موضوعاتی مانند زبان ، نژاد ها ، اقوام و مذاهب در کتاب های درسی مکاتب تابو هایی بودند که هرگز از آن ها در مکتب ها یادی نمی شد. کودکان دربی خبری تمام از فرهنگ ، نژاد ، زبان و اعتقادات مردم کشورنگه داشته می شدند. آیا نا آگاهی و بی خبری، زمینه یی برای ایجاد تعصب ها و بد بینی ها، در بین کودکان نمی گردد؟. در این کتاب  اقوام ، نژاد ها و زبان های موجود در کشور، اگرچه به اختصار، معرفی شده اند. طرح این موضوع ها، برای تقویت روحیه هم زیستی و کاهش سوء تفاهم ها و تعصب های بی جا در میان کودکان، تاثیربسزایی دارد. در واقع نویسندگان کتاب کوشش کرده اند شاگردان را به درون جامعه ببرند و واقعیت ها را به آن ها بنمایند.  همه این ها درخور ستایش هستند.

این کتاب  با همه زیبایی ها و برجسته گی هایش ، در موارد زیر اندکی درنگ را نیازمند است:

یاد آوری : همه جمله  ها، واژه ها و اصطلاح هایی که از کتاب "دروس اجتماعی" در این جا نقل شده اند، به همان رسم الخط و نشانه گذاری خود کتاب می باشد.

زبان کتاب صمیمانه و شفاف است؛ ولی چند نکته قابل توجه است:

 یک. واژه های بیگانه: زبان دری با آلودگی تمام ارائه شده است. هیچ کوششی نشده است تا از به کاربردن واژه ها و اصطلاحات بیگانه جلوگیری شود. هر یک از این واژه ها و اصطلاح ها، در این کتاب، یک و یا چند بار آمده اند: فامیل، ترافیک، ترانسپورت، گروپ، سمبول ، دسپلین، پرابلم، سپورت، کانال، شاروالی، ابحار، اوقیانوس وغیره . کاملاً ممکن بود که به عوض آن ها این واژه ها به کار برده شوند: خانواده، رفت وآمد،  حمل و نقل، گروه، نماد یا نشانه، نظم، مساله یا مشکل، ورزش، آب راه (گذرگاه آبی، تنگه)، شهرداری ، دریا ها .

جا دارد که برای تقویت زبان ملی و پاسداری از آن حساسیت و کوشش زیادی به خرج داده شود. ولی به نظر می رسد آنانی که باید این کار را بکنند و مردم را بگویند که از زبان شان چه گونه نگه داری کنند ، خود به ترویج واژه های بیگانه از طریق مدارس می پردازند!؟

دو. واژه های دشوار: در این کتاب واژه های زیادی به کار برده شده اند که فهم آن ها برای یک کودک صنف چهارم مشکل است: ماورای بحار، ابحار، بحار، بحیره ، اناثیه ، بحرالکاهل، عابرین ، حفر؛ به جای واژه های براعظم آمریکا واقیانوسیه، دریاها ، دریاچه ، دخترانه ، دریای آرام، رهگذران، کندن. اگرچه بسیاری از واژه ها و اصطلاح های دشوار معنا شده اند؛ با آن هم چه ضرورت جدی برای استفاده از آن ها وجود دارد؟ آیا به جای آن ها نمی شود از واژه ها و اصطلاح های دیگری استفاده کرد؟

سه. عدم دقت در کاربرد و معنای واژه گان:

1.       دریا/بحر/ابحار/بحیره  : کلمه دریا دری و واژه بحرعربی و به یک معنی است. ولی در این کتاب دریا به معنی رودخانه و رود به کاربرده شده است. « برف ها در فصل گرم سال آب می شوند و از آب آن ها دریا ها به وجود می آید(آیند).» (ص 60). و بحر این گونه معنی شده است: اوقیانوس ، آب وسیع و بزرگ. (ص 82)، بحار: ابحار(آبهای بزرگ)، بحر ها(ص78). ابحار: جمع بحر،  آب های بزرگ (ص 61) ، بحیره: ساحه بزرگ آب که از بحر کوچک باشد.(ص71). آیا بهتر و درست تر نبود که به عوض دریا رود و رودخانه و به جای بحر، ابحار، بحارو بحیره، دریا ، دریا ها و دریا چه به کاربرده می شدند؟ زیرا در زبان دری رود همان است که در دره ها جریان دارد و دریا همان آب هایی است که  دورادور براعظم ها را احاطه کرده است. ضمناً آب وسیع و بزرگ را شاگرد چه گونه حدس بزند؟ و ساحه بزرگ آب که از آبِ وسیع و بزرگ، کوچک تر باشد، چه اندازه است؟ و شاگردی که آن را هرگز ندیده است، چه گونه در ذهنش ترسیم کند؟

2.       جمعیت: درصفحه 5 این گونه معنی شده است:« تعدای از مردم». در صفحه های دیگر، از جمله در ص 68 نوشته شده است :« بیش از نیمی (از) جمعیت کره زمین در این قاره ( آسیا) حیات بسر می برند» و« پرجمعیت ترین کشور ها در این قاره واقع است». آیا « جمعیت » در این جمله ها هم به همان معناست؟ اگر نیست شاگرد چه گونه معنایی دیگر را از آن ها دریابد؟

3.       اداره: جایی که در آن کار های دولتی اجرا می گردد.(ص33)؛

4.       فرهنگ: علم، معرفت، آثار علمی و ادبی یک قوم و ملت. (ص11)؛

5.       ظهور: به وجود آمدن (ص 55)؛

6.       مهد: زادگاه (ص 66)؛

7.       تمدن : شهر نشین شدن (ص 66)؛

8.       هامون: غدیر، آب ایستاده (ص 61)

این گونه واژه ها به همین روش تقریباً در بسیاری از درس های این کتاب بکار برده شده است.

به گونه نمونه معناهای  چند واژهء بالا در لغت نامه دهخدا چنین آمده اند:

جمعیت : انجمن شدن ، گردهم آمدن ، همگروهی ، گروه ، مردم بسیار که درجایی گرد آیند، سکنه یک ده ، یک ایالت و کشور، انجمن.

اداره : اداره کردن ، قوام دادن ، نظام دادن ، گرداندن ، چرخاندن ، مستقیم کردن ، تنظیم کردن ، رتق و فتق دادن ، نظم و نسق دادن ، تولیت کردن ، ولایت راندن، قیادت کردن ، و.... .

هامون : دشت و صحرا و زمین هموار خالی از بلندی و پستی که به تازی قاع خوانند . در فرهنگ دهخدا معنا های دیگری هم آمده اند که هیچ کدام به معنای غدیر و آب ایستاده نیستند؛ حتی « توسعاً ، بر ، خشکی ، مقابل دریا» !

به این صورت آیا به شاگرد گفته می شود که جز این دیگر معنایی برای این واژه ها نیست؟ و اگر است چرا کم ترین اشاره یی به آن نشده است؟ شاید دلیل این بوده که کودکان نمی توانند تمام معنا های واژه ها را بفهمند. پس چرا «مهد» را «گهواره » ، معنا نکنیم ؟

به هر حال ، دربعضی کشور ها، برای گروه های مختلف سنی ، فرهنگ های واژه گانی ویژه یی وجود دارند. برای کودکان از فرهنگ و دایرهء واژه گانی خودشان استفاده می شود. در افغانستان درست است که چنین فرهنگی وجود ندارد؛ ولی برای نویسنده گان کتاب های درسی مکتب ها لازم است که بدانند از کدام واژه ها در متون درسی استفاده شود.

چهار. رسم الخط و نشانه گذاری: در این کتاب رسم الخط یک سان به کار برده نشده است. در برخی موارد پسوند ها به ریشهء واژه ها پیوسته و در موارد دیگر نپیوسته اند : انسانها، عکسها، مرغها، (ص2) ،تخم ها(ص 22) به همین گونه پیشوند های فعلی و دیگر پیشوندها: نمیدادند، میروند، همصنفان (ص19) هم چنین است واژه های آمیخته و ساخته: آهنگری ، گلکاری، شالبافی، خامکدوزی ، مسگری، زرگری(ص20) واژه ها به هم پیوسته اند،  نخ ریسی ، قالین بافی، جاکت بافی، حلبی سازی، لنگی بافی(ص20)، دوکان داری(ص29) ، واژه ها جدا نوشته شده اند . همزه یا یای بعد از های غیر ملفوظ اکثراً درج نشده ،  اما در بعضی موارد نوشته است. های غیر ملفوظ در مواردی نوشته شده و در موارد دیگر نشده است: زنده گی(ص2) ، چگونگی( ص 22) زندگی( ص 29) . بناءً (ص 41) بهتر است به گونه  بنائا ًنوشته شود زیرا حرکت همزه با فتحه است. دلائیل ؟ شاید اشتباه چاپی باشد درست آن دلایل است.

نشانه گذاری هم به صورت درست و کامل به کار برده نشده است. حتا در آخر برخی جمله ها نقطه پایانی گذاشته نشده است. به گونه نمونه: بند دوم صفحه 69 نشانه گذاری نشده است. تمام جمله ها به گونه یک جمله نوشته شده است . صرف در آخر بند یک نقطه گذاشته شده است . در بسیاری موارد از نشانه های توقف کوتاه مانند کامه و سیمی کولن استفاده نشده است. در برخی موارد به جای نشانه های توقف از « و» استفاده شده است. این بند بعدی است: «قاره آسیا مهد اولیه تمدن های بشریت است و 60 فیصد نفوس تمام جهان در آن زندگی میکند و مردمان آن از نژاد های مختلف تشکیل شده اکثریت مردم براعظم آسیا پیرو دین مقدس اسلام بودائی و مسیحیت هستند.» (ص 69)

پنج. جمع بستن نام ها: واژه های عربی اکثراً با تعامل زبان عربی جمع بسته شده اند. حتی گاهی واژه های دری هم با پسوند جمع مونث عربی جمع شده اند: جنگلات (41) ،اشارات،  علامات (ص31) . تصاویر،احتیاجات، افراد، دلایل (ص1) ، اشکال ، مساجد، تحولات (ص16)، بحار، ابحار ، سوالات(صص78 و 79)، هدایات، موظفین ، قوانین(ص 31).

 واژه های جنگل و اشاره دری اند و به هیچ صورت با پسوند های جمع عربی نباید جمع ساخته شوند . در صورتی که امکان جمع بستن واژه های دخیل عربی با پسوند های دری میسر باشد، چه ضرورتی به جمع بستن به صورت واژه گان عربی است؟ زیرا کودکان ازآغاز باید به شیوهء نگارش و دستور زبان دری به گونه ساده ، روان و طبیعی آموزش داده شوند، تا در آینده دچار مشکل نشوند.

شش. جمله های دراز: به کاربردن جمله های دراز هیچ گاهی خوب نیست ، به ویژه در کتاب های درسی دشواری هایی را به وجود می آورد. چون از جمله های دراز کودکان نمی توانند مفهوم درست را دریابند: «نشان بیرق ملی افغانستان عبارت از محراب و منبر به رنگ سفید میباشد که در دو گوشهء آن دو بیرق و در وسط آن در قسمت بالائی کلمهء مبارک لا اله الا الله محمد رسول الله ، الله اکبر و شعاع آفتاب در حال طلوع و در قسمت پایانی آن تاریخ 1298 هجری شمسی و کلمهء افغانستان و از دو طرف به خوشه های گندم احاطه شده است که محراب و منبر نشان دهندهء مسلمان بودن مردم ما و خوشه گندم از زراعتی بودن سرزمین ما نماینده گی میکند .» (ص43-44) درک مفهوم از  چنین جمله طولانی با این توصیف پیچیده از نشان بیرق ،  برای یک شاگرد صنف چهارم تا چه اندازه ساده فرض شده است؟ در این کتاب از این گونه جمله کم به کار برده نشده است.

به این صورت، درکل ، تلاش نویسنده گان ، برای بیان مطالب به زبان دریِ درست به درجه بسیار پایینی قرار دارد. ایشان تقریباً این مطلب را نادیده گرفته اند که : شاگردان در هر زمانی و هر درسی باید زبان دری را به صورت درست دریابند، تا از یک سو با شیوه های درست نگارش دری آشنا گردند و ازسوی دیگربرای استفاده از واژه های بیگانه و یا به هر شکلی برای آلودن زبان دری تشویق نشوند.

یک. سیر حرکت موضوعات از ساده به مشکل است. از خانواده آغاز می شودو به بیان حرکت زمین پایان می یابد. مطالب کتاب خیلی خوب انتخاب شده اند . چهاردرس درمورد خانواده، سه درس درمورد مکتب و تعلیم وتربیه، چهار درس در مورد زندگی روستای ، هشت درس درمورد زندگی شهری و.....

در حالی که هشت درس در مورد شهر وزندگی شهری بیشتر از حد لزوم به نظر می رسد؛  یا ذکر چند مطلب ضروری است:  

1.       صلح و هم زیستی مسالمت آمیز. آن گونه که در مقدمه کتاب هم ذکر شده است ، در کتاب نیامده است. گمان می شود کودکان افغانستان پس از جنگ نیاز شدیدی به درک چنین مفاهیم دارند.

2.       زبان ها ، اقوام ، مذاهب مردم افغانستان. اگرچه یک درس دران مورد در کتاب گنجانیده شده است ، ولی معلوماتی از آن، به اندازه لازم ،عاید شاگرد نمی شود (درس26 ، ص55). در این درس چهار عکس چاپ شده و در زیر آن ها نوشته شده است: پشتون، تاجک، هزاره و ازبک. در حالی که در متن درس چیزی درباره این نام ها ذکر نشده است. صرف این جمله نوشته است: " مردم افغانستان دارای نژاد آریایی هستند." نخست : عدم درج نام اقوام کشور در متن درس بیان گر نوعی محافظه کاری است؛ دوم: به صرحت باید ذکر گردد که تمام مردم افغانستان "دارای نژاد آریایی" نیستند. هزاره ها ، ازبک ها و سایر اقوامی که مغو.لی تبار ویا ترک نژاد هستند ، خود شان را آریایی نمی دانند. نمیدانم این ها را به حساب محافظه کاری گذاشت یا سهل انگاری؟ یاً هیچ کدام  ، اصلاً  نوعی تفکر نژاد پرستی را در آن ها باید خواند؟

3.       تاریخ افغانستان. زیرا نام کتاب «دروس اجتماعی» است و به نوعی مقدمه یی برای مضمون های تاریخ و جغرافیا شمرده می شود. یازده درسی که زیر عنوان «وطن ما» آمده اند، بیشتر به جغرافیای افغانستان مربوط می شوند.

در قسمتی از درس بیستم (ص44) آمده است: « بیرق ملی سمبول آزادی و استقلال کشور است. از این رو به بیرق کشور احترام نموده و آنرا مثل نیاکان خویش مانند چشم حفظ باید کرد».

کدام نیاکان ؟ آن هایی که کشور را یک سره بر باد دادند؟ آن هایی که شمشیرشان را دو دستی به دشمن تقدیم کردند؟ یا آن هایی که ستم کشیدند، غارت شدند و  قتل عام شدند؛ حتی به کرامت انسانی شان احترام نشد و اصلاً از بیرق کشور متنفربودند؟

پس بهتر نیست که در این گونه موارد شاگردان را به گذشته رجعت ندهیم. بگذاریم آن ها به سوی آینده بروند و کوشش کنیم در این راه کمک شان کنیم؟

منظور این نیست که از گذشته یاد نشود؛ بلکه تاکید می شود که حتماً حقایق گذشته به صورت درست گفته شوند تا درسی باشند برای آیندگان مان.

دو. تصویرها، عکس ها، نقشه ها و نمودارها: تمامی تصویرها ، عکس ها و نمودارها به صورت رنگی ارائه شده اند و به زیبایی کتاب تاثیر عمده یی گذاشته اند. اما متاسفانه بسیاری از آن ها گوایایی لازم را برای ارائه مفاهیم و مطالب ندارند. مخصوصاً نقشه ها و تصویرهای قلمی تقریباً می شود گفت به صورت ناشیانه قلمی شده اند و با خط تحریری معمولی چاپ شده اند. به دلیل عدم دقت لازم گاهی همخوانی شان را با متن درس هم از دست داده اند. مثلاً در صفحه 53 زیر عنوان "تقسیمات اداری وطن ما" تعداد ولایات افغانستان 34 به عدد ذکر شده است؛ در حالی که در نقشه  32 ولایت به سختی شمرده می شوند. در درس "اهمیت و انواع خانواده "، برفراز صفحه 6، این سوال آمده است: " شما با چند نوع خانواده آشنایی دارید؟" بعد سه قطعه عکس چاپ شده است. عکس اول، که یک تصویر قلمی است ، یک شتر، دوخیمه ، دو زن را در یک بیابان نشان می دهد. در زیر آن نوشته شده است: " زنده گی کوچی ها". عکس دومی یک قلعه سنتی را نشان می دهد. در زیر آن نوشته شده است: " زنده گی اطرافی یا دهاتی". نخست، آیا آن قلعه ، در آن درس، ربطی به " اهمیت" یا "نوع" خانواده دارد؟ درحالی که هدف درس بیان این دو است. دوم ، آیا صرفاً یک قلعه می تواند بیان گر "زنده گی دهاتی" باشد؟ عکس و تصویرهای دیگر را هم چنین قیاس فرمایید.

سه .  تقریباً در تمام درس ها متن درس به صورت یک نواخت بیان شده است: جمله های کلیشه یی و یک نواخت و از نگاه شکل و ساختار تکراری،  به دنبال هم قطار شده اند. حتا گاهی معنای آن ها تکراری است.(این دو جمله اول):

به این جمله ها نگاه کنید:

تعداد زیاد مردم در شهر زندگی میکنند. ( ص 27 ، درس 12)

بسیاری از مردم در شهرها زندگی دارند. (ص29 ، درس 13)

هردولت برای برقراری نظم ، تامین روابط و انجام کارهای مملکت به یک تعداد ادارات ضرورت دارد. (ص33، درس 15)

بعضی شهرها کوچک اند که در بازار آن تعداد محدود دکانها و اهل حرفه وجود دارد(دارند). (ص 35، درس 16)

آفتاب همه روزه از یک طرف طلوع و به طرف دیگر غروب می کند.(یعنی درهیچ روزی از طرف دیگر طلوع نمی کند؟!) (ص 45، درس 21)

نقشه وسیله ایست که توسط آن در مورد زمین ، کشورها و مناطق مختلف معلومات بدست می آوریم . (ص49، درس23)

آب ابحار شور می باشدو برای نوشیدن استعمال نمی شود. (ص 85، درس 39)

بدین گونه در نوشتن متن درس موارد زیر کم تر در نظر گرفته شده اند:

1. حالات روانی شاگردان ، در کلیت موضوع ؛
2. سلیقه و تنوع ذوقی شاگردان؛
3. ایجاد انگیزه و ابتکار؛ ( چند سوال پیش ازدرس کفایت نمی کند.)
4. افزایش علاقمندی شاگردان برای ادامه درس؛
5. تحریک غیرمستقیم شاگردان برای کنجکاوی روی موضوع درس؛
6. توانایی های شاگرد در درک مفاهیم درس؛
7. ایجاد نظم در فعالیت های ذهنی و روانی شاگردان؛

برای چاپ این کتاب ، بی گمان ، هزینه هنگفتی به مصرف رسیده است . اگر نویسنده گان محترم مواردی را که در بالا یاد آوری گردید ، در هنگام نوشتن کتاب در نظر می گرفتند ، بدون شک کتا ب با شکل و محتوای بهتری در دست رس شاگردان قرار می گرفت.  با این همه ، تلاش نویسنده گان کتاب برای بیرون آوردن موضوعات درسی از حالت خشک و بی معنای پیش از جنگ و زمان جنگ، بسیار ستودنی است. و این گام نخست است. پس از آن همه بد بختی و فلاکت چند قرنی. این امید وجود داردکه، با این گونه تلاش ها، در آینده معارف ما با معیار های آموزش و پرورش آماده شود.

صفحه نرگس با عگس های فصل های مختلف سال  تصویر هایی از فرهنگ و زندگی مردم نرگس مزین خواهد شد.

اگر خواستید مطالب شما هم در نرگس درج گردد . لطفاً از طریق پست الکترونیلی مطالب تان را بفرستید.

این نشانی در خدمت شماست:

m_a_arvin@yahoo.com

با سپاس

درنرگس این مطالب جا خواهد داشت:

نرگس: جغرافیا اجتماع اقیصاد زراعت فرهنگی تاریخ شخصیت ها و ...

مطالب فرهنگی

مطالب سیاسی

شعر

داستان

ارتباط با دوستان

و...

نرگس دره ای است در ولسوالی پنجاب ولایت بامیان. این دره با درختان چنار ، مزرعه های خوش آب و هوا در زمین های هموار و ناهموار ، در کوه و در ته دره بهار زمردین دارد. اما خزانی دارد سرد با زمستانی سردتر و برفی به بلندی شصت تا صد و شصت سانتی متر.

نرگس از پل نرگس در نزدیکی مرکز پنجاب آغاز می شود و به کوتل نرگس ختم می شود. این دره از شرق به غرب امتداد دارد. دو طرف آن با رشته کوهای شمال و جنوب آن ،مانند دیواری بلند ، احاطه شده است.

قرار است در این صفحه "نرگس" را به شما معرفی نمایم. آرزومندم شما را خوش آید.

همکاری شما باعث امتنان بنده و غنامندی بیشتر این صفحه خواهد شد .